Op deze website gebruiken we cookies, door deze site te gebruiken ga je hiermee akkoord.

Expoplu 2020: A Change of Production

A Change of Production is de titel van het jaarprogramma van Expoplu, waarin de totstandkoming en logistiek van kunstproductie centraal staan en er gekeken wordt naar hoe nieuwe vormen van productie ontwikkeld kunnen worden. Door het Covid-19-virus worden we nu gedwongen om in lijn met ons jaarplan opnieuw te kijken naar onze programmering, omdat we voorlopig geen fysieke tentoonstellingen of evenementen kunnen organiseren.

We gaan de uitdaging aan! Om te zorgen dat we ons online net zo goed kunnen presenteren als offline in de tentoonstellingsruimte. En om ervoor te zorgen dat we ook in deze tijden hedendaagse kunst naar je toe kunnen brengen.

Wij hebben hier veel plannen voor, en zijn hard aan het werk om dit mogelijk te maken. Tot die tijd kun je in ieder geval op onze website genieten van het werk van Thijs Linssen, Eternal Sunshine. In stressvolle tijden is het kijken naar kunst én het kijken naar de zon van groot belang voor onze gemoedsrust en gezondheid!

A Change of Production

De titel van het jaarprogramma hint naar ʻthe chains of productionʼ, oftewel de schakels van productie of productieketen, waarbij het woord ʻchainsʼ is vervangen door ʻchangeʼ. Normaliter denkt men bij het woord productieketen aan een metaforische ketting waarin elke productiestap een schakel vormt, verbonden middels logistieke processen. De productieketen bestaat uit een netwerk van organisaties, mensen en activiteiten die informatie of producten uitwisselen. Dit netwerk is een logistieke keten die ervoor zorgt dat het product of de dienst bij de consument komt. Het netwerk transformeert grondstoffen en halffabricaten tot eindproducten. Geld stroomt door de ketens van de consument naar de producenten en de producten lopen van de producenten naar de consument. Hoe sterker de grip van het kapitalisme op alle gebieden van het menselijk leven wordt, hoe meer deze ketens, die voortkomen uit het gedachtegoed van efficiëntie en rendementsdenken, zich infiltreren in het domein van de kunst. Expoplu vraagt zich af wat dit betekent voor de kunst. In hoeverre is dit schadelijk? Zijn deze structuren te omzeilen?

Bij het woord productieketen denk je direct aan grote internationale organisaties die werken met verschillende bedrijven, waarbij de productieketen erg complex en nagenoeg onzichtbaar is voor de consument. Het is niet meer voor iedereen duidelijk wie wat doet, waar, op welke manier en voor hoeveel. Dat werkt uitbuiting van mensen, uitputting van grondstoffen, kartelvorming en roekeloosheid (met betrekking tot het milieu bijvoorbeeld) in de hand. Elke schakel in de productieketen probeert namelijk om zo efficiënt mogelijk een maximaal rendement te behalen. En dat gaat vaak ten koste van de kleinere schakels, de kwaliteit van het uiteindelijke product of de leefomgeving.

De productieketen kent namelijk vaak een zandloperfiguur: aan het begin staan kleinere organisaties of individuele werknemers, de individuele consumenten staan aan het andere uiteinde van de zandloper, met enkele grote spelers in het midden. Zij hebben de macht, zij bepalen het spel. En zij zijn daarmee ook grotendeels verantwoordelijk voor de belangrijkste problemen van onze tijd, zoals de klimaatverandering en de groei van de wereldwijde ongelijkheid. Door lange ketens wordt de consument ver weg geplaatst van het productieproces en is het lastig om het proces te controleren op duurzaamheid of ethische aspecten. De transparantie gaat verloren.

In 2020 vaart Expoplu een nieuwe koers met A Change of Production als kapitein. Met het nieuwe artistieke plan, waaronder het nieuwe talentontwikkelingstraject Expoplu Exchange, wil Expoplu graag de kunstproductie in kaart brengen als een vorm van ʻradical transparancyʼ, van de rauwe materialen die aan de basis liggen van een kunstwerk tot aan de presentatie ervan. Daarbij functioneert Expoplu als een afdeling research & development, waar nieuwe ideeën ontwikkeld en uitgeprobeerd worden (en waar ze ook mogen falen), als fabriek, als een werkplaats waar grondstoffen ingaan en waardevollere producten uitkomen, en als showroom, oftewel de tentoonstellingsruimte, waar de ideeën gepresenteerd worden voor ʻconsumptieʼ.

Een ander vraagstuk dat centraal staat is de vraag wat van ʻwaardeʼ is en hoe waarde tot stand komt. Expoplu wil via het programma nadenken over alternatieven voor de traditionele productieprocessen. Zou het eindpunt ook het beginpunt kunnen zijn? We zetten vraagtekens bij concepten als ʻefficiëntieʼ, ʻkostenbesparingʼ, ʻmechanisatieʼ, ʻproductiviteitʼ en het ʻkwaliteitsdenkenʼ. We kijken naar duurzaamheid, naar ethiek, naar een andersoortige productie, die niet uitputtend, ongezond en oneerlijk is. Het programma kenmerkt zich dus door een kritische reflectie op de productieketen.

Ook wordt er zichtbaarheid gegeven aan de minder zichtbare onderdelen van de kunstproductie, door het publiek erbij te betrekken (onder andere met het nieuwe project Brieven aan Nijmegen) en inzicht te geven in wat er allemaal plaatsvindt voordat een werk in een presentatieruimte geplaatst wordt. Transparantie is een belangrijk uitgangspunt.

In economische temen is een productieketen zoals gezegd altijd een netwerk van personen en organisaties. Met A Change of Production wil Expoplu ook dit netwerk achter de productie van kunst blootleggen. Het proces van een kunstwerk bestaat namelijk nooit uit een eenzijdige investering of ʻeffortʼ, maar door uitwisselingen en dialogen tussen verschillende professionals. Er is een dynamiek tussen rauwe materialen, nieuwe ideeën en het uiteindelijke ʻproductʼ, tussen ʻproducentʼ en ʻconsumentʼ.